EnglishDetails
ObjectnummerAtlas37-VI-3
Titelkaart van Saldanha tot Valsbaai
Paskaart van 't zuydelykstegedeelte van Africa. Vertoonende de Saldanha Bay de Bay de Goede Hoop en de Bay Falso: met desselfs dieptens droogtens en anker gronden ; tot Amsterdam by Ioannes van Keulen, boek zee-kaart verkooper en graad boog-maker aan de Oost-zyde van de Nieuwenbrug
Paskaart van 't zuydelykstegedeelte van Africa. Vertoonende de Saldanha Bay de Bay de Goede Hoop en de Bay Falso: met desselfs dieptens droogtens en anker gronden ; tot Amsterdam by Ioannes van Keulen, boek zee-kaart verkooper en graad boog-maker aan de Oost-zyde van de Nieuwenbrug
Vervaardiger Johannes van (II) Keulen (uitgever)
Beschrijvingkaart van Saldanha tot de Valsbaai, uitgegeven door Johannes van Keulen. Rechtsonder bevindt zich een vak met twee schaalstokken die de verhoudingen aangeven in Duits en Engelse en Franse mijlen. Lengtegraden zijn zowel boven als onder weergegeven. De kaart beschikt niet over breedtegraden. Het is tevens voorzien van twee complete kompasrozen. Het noorden is links. Linksboven bevindt zich de cartouche met titel, uitgever en locatie. In de cartouche overziet Neptunus een baai, waarschijnlijk Kaap de Goede Hoop. Dit is gebaseerd op toenmalige prenten van de kust van de Kaap de Goede Hoop. Neptunus houdt een vat vast, waaruit het eeuwige zeewater stroomt. Dit symboliseert de aard van de kaart als landkaart, ondanks zijn aanwezigheid in een zeeatlas. Verder meten twee engelen met een passer een kaart. Bijgevoegd is een olifant en een leeuw. De kaart wijkt af van hoe voorgangers het gebied afbeeldden. Het is plausibel dat Johannes van Keulen de kaart vervaardigd heeft op basis van een zeekaart van hetzelfde gebied door Gerard van Keulen, daar de contouren van het gebied identiek zijn. Gerard van Keulen heeft op zijn beurt zijn hernieuwde inzichten waarschijnlijk gebaseerd op de kaart die Simon van der Stel in 1687 aan de Heren XVII van de VOC stuurde. Het is daarnaast mogelijk dat niet Simon van der Stel, maar de stuurman Cornelis Heermans de betreffende kaart heeft getekend waar de Van Keulens hun bevindingen op baseerden. De geografische verschillen in de kaarten van Van Keulen en de traditionele kaarten zijn een minder prominente Houtbaai, langere en smallere schiereilanden en een getande(re) kustlijn van de Valsbaai. Op de kaart worden bovendien geografische aanduidingen weergegeven. Zo is rechtsonder van de cartouche een bos weergegeven waarover Keulen noteert ''hier is goet brandhout''. Ook wordt aangegeven waar de vissers van de Saldanha en de compagnie hun zout vandaan halen en wordt aangeduid waar Kaapse boeren hun boerderijen hebben gevestigd. Verder worden plekken benoemd waar in de zomer ''wijnig water, maar goede weiden'' zijn. Ook worden de ''weiden voor vee'', wijngaarden en bouw en zaag landen aangeduid. In het groene vlak rechts van de Tafelbaai worden de nederzettingen van de bezitters met namen aangeduid. Dit waren VOC ambtenaren en vrije burgers. Een interessant gegeven bevindt zich ten zuiden van de Mosselbank. Hier leefde 'Swarte Piet'. Het gebruiken van het woord 'swarte' vóór de voornaam voor iemand met een zwarte huidskleur was in Kaap de Goede Hoop gebruikelijk. 'Swarte Piet' was dan hoogstwaarschijnlijk een vrije zwarte man die tussen de andere VOC ambtenaren en vrije burgers woonde. Dit zegt iets over de sociale status van vrije zwarte burgers in Kaap de Goede Hoop. Naast het fort in de 'Robbebay' bevindt zich een 'slaven logie'. In het roze vak zijn is het gebied 'Hottentots Holland weergegeven. Dit was dus het gebied van de oorspronkelijke bewoners. Zij worden verder aangeduid in het gele vak, links van de graslanden van het Kaapse vee: 'kraalen of hutten der Hottentotten staan in de rontens waar in zy haar vee int midden dryven'. Eenzelfde cirkel van hutten bevindt zich in het groene vak, links van de 'Tygers Bergen'. Dit doet vermoeden dat de Khoikhoi en VOC ambtenaren tussen elkaar leefden. Hier bevindt zich ook het fort van Kaap de Goede Hoop. Op het Robbeneiland is ook hoogstwaarschijnlijk de gevangenis weergegeven. Het is onduidelijk waarom dit als ''loosje'' aangegeven staat. Naast geografische aanduidingen wordt dus ook meerdere malen aandacht besteed aan koloniale nederzettingen. De tekst is in het Nederlands. De kaart maakt onderdeel uit van Atlas37-VI, een zesde deel van 'De Nieuwe Groote Ligtende Zee-Fakkel' van Johannes van Keulen, 1738.
Vervaardiging plaatsAmsterdam[stad]
Datum 1726 - 1734
Objectnaamkaart[object]
Objectcategorieatlassen
Materiaalcalque
Techniekkopergravure
Formaat
hoogte: 60.50 cm
breedte: 103.00 cm
breedte: 103.00 cm